Stemproblemen bij volwassenen

Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over stemproblemen bij volwassen personen. Als u recent bij een KNO-arts bent geweest wegens moeilijkheden met uw stem, dan kunt u op deze plaats daarover meer gegevens lezen.

Hoe belangrijk is spreken?

Spreken is bij mensen het meest gebruikte communicatiemiddel. In veel beroepen moeten mensen hun stem vaak gebruiken, bijvoorbeeld in het onderwijs en in de verkoop. Bij stemproblemen kunt u in uw spreken en dus in uw functioneren belemmerd worden. Als u spreekt, geeft u behalve de inhoud van uw woorden ook informatie over emoties. U kunt bijvoorbeeld dezelfde zin koel en afstandelijk of warm en hartelijk uitspreken. Afwijkend stemgeluid kan daarom een verkeerde indruk van uw stemming geven.

Hoe maakt u stemgeluid?

Geluid ontstaat in het strottenhoofd (adamsappel) dat een verbinding vormt tussen de luchtpijp en de keelholte. In het strottenhoofd liggen de stembanden. Dit zijn twee plooien die door spieren naar elkaar gebracht kunnen worden en zo de luchtpijp afsluiten. Als de stembanden tegen elkaar gehouden worden, dan kunnen ze in trilling gebracht worden door de uitgeademde lucht. Deze stembandtrilling veroorzaakt het geluid dat te horen is. Door de spanning in de stembanden te veranderen, verandert de toonhoogte van het geluid. Ook deze spanningsverandering vindt plaats door spierbewegingen. Uiteraard wordt bij spreken niet alleen het strottenhoofd gebruikt. Het stemgeluid wordt in verschillende klanken omgezet door bewegingen van de lippen, tong, gehemelte en keel.

Stemstoornissen

Welke soorten worden onderscheiden? Als er afwijkingen aan de stembanden zijn, dan beïnvloedt dit de trilling van de stembanden en dus het geluid dat gemaakt wordt. In het algemeen komt dit tot uiting in een vorm van heesheid of schorheid.

Infectie

De meest voorkomende aandoening is een ontsteking. Iedereen is wel eens hees bij een verkoudheid. Vaak worden de infecties veroorzaakt door virussen en genezen vanzelf. Ook als er een bacteriële infectie is, is dit vaak het geval. Bij ernstige of chronische infecties kan het voorschrijven van medicijnen noodzakelijk zijn. Eventueel zal gezocht worden naar een mogelijke infectiebron, bijvoorbeeld in de neusbijholten.

Irritatie van de stembanden

Irritatie van de stembanden kan ook het gevolg zijn van maagzuur dat in de keel terecht komt (laryngeale reflux), roken of allergie. Longproblemen kunnen ook leiden tot irritatie van de stembanden. Stembanden worden gebruikt bij hoesten, zodoende kan veelvuldig hoesten leiden tot irritatie van de stembanden met hierbij stemklachten. Ook kan inhalatie-medicatie voor de longen de stembanden irriteren.

Zwellingen van de stembanden

Er bestaan verschillende goedaardige zwellingen van de stembanden.

• Stembandknobbels
  De meest voorkomende zwellingen zijn stembandknobbels of stembandnoduli. Deze zijn het gevolg van teveel forceren van de stem en kunnen vaak met logopedische begeleiding verdwijnen. In een enkel geval zal dit niet het geval zijn en kan de KNO-arts, indien de logopedist ervoor heeft gezorgd dat de patiënt de stem op de goede manier heeft leren te gebruiken, de knobbels operatief verwijderen.
• Stembandpoliepen en stembandcysten
  Goedaardige poliepen en cysten van de stembanden kunnen ook de spraak verstoren. Vaak is voor deze aandoeningen een operatieve behandeling aangewezen, wel zal rondom de operatie logopedische behandeling ter ondersteuning worden geadviseerd.
• Reinke’s oedeem
  Bij rokers kan er een meer diffuse zwelling van de stembanden optreden, dit wordt Reinke’s oedeem genoemd en zorgt voor de schorre ‘rokersstem’. In het geval dit wordt geconstateerd is het erg belangrijk het roken volledig te staken. Meestal verdwijnt deze zwelling dan binnen enkele maanden. Indien dit niet het geval is kan de KNO-arts deze zwelling operatief verwijderen, een half jaar na het staken van het roken.
• Stembandverlamming
  Een zeldzame oorzaak van stemklachten is een verlamming van een of beide stembanden. Hierbij klinkt de stem hees en kunnen mensen ook benauwd zijn. De KNO-arts zal altijd uitgebreid onderzoeken wat de stembandverlamming veroorzaakt. Soms geneest een stembandverlamming spontaan, in gevallen waarbij dit niet gebeurt kunnen logopedische oefeningen worden voorgeschreven.
• Stembandkanker
  Heesheid kan ook worden veroorzaakt door kanker van de stembanden. Deze vrij zeldzame aandoening komt vooral voor bij oudere, rokende mannen en kan in een vroeg stadium meestal goed worden genezen. In een dergelijk vroeg stadium heeft de behandeling ook nauwelijks gevolgen voor de stem. Hoe vroeger de diagnose wordt gesteld, hoe beter het is. Bij de minste twijfel op kanker zal de KNO-arts verwijzen naar een academisch ziekenhuis voor verder onderzoek en zo nodig behandeling.
• Verkeerd stembandgebruik
  Het is ook mogelijk dat bij patiënten met stemproblemen géén afwijkingen aan de stembanden worden gevonden. De stem klinkt slecht door het niet goed gebruiken van de stembanden tijdens het spreken. De reden hiervan is niet altijd te achterhalen. Soms sluiten mensen na een stembandinfectie hun stembanden niet goed. Misschien omdat zij hun stembanden “ontzien” hebben tijdens de infectie. Anderen sluiten hun stembanden dan juist veel te krachtig. Wellicht omdat zij hun stem tijdens de infectie hebben geforceerd.
• Lichamelijke conditie
  Lichamelijke conditie kan een rol spelen bij stemproblemen. Bij vermoeidheid wordt de stem misschien niet krachtig genoeg gebruikt. Emoties kunnen ook een oorzaak van verkeerd stemgebruik zijn, bijvoorbeeld door een te hoge spierspanning. Het komt echter vaak voor dat er geen duidelijke oorzaak wordt gevonden.

Welk onderzoek doet de KNO-arts?

Uw KNO-arts zal onderzoeken of u uw stembanden verkeerd gebruikt. Soms is hiervoor nader onderzoek met een stroboscoop nodig. Dit apparaat produceert flitslicht, waardoor de stembandtrilling zichtbaar gemaakt wordt. Het is mogelijk dat als gevolg van het onderzoek wordt besloten tot verwijzing naar een logopedist. Deze leert u uw stem beter te gebruiken, o.a. door oefeningen. Uiteraard kost dit enige tijd en dus geduld en moeite.

Stembandchirurgie

Soms zal een operatie noodzakelijk zijn om de stem te verbeteren. De beslissing om te opereren wordt altijd na uitgebreid onderzoek genomen en rondom de operatie wordt altijd logopedische begeleiding geadviseerd, om het genezen van de stembanden en het gebruik na de operatie te optimaliseren.

De operatie

De operatie vindt plaats onder volledige narcose, in dagbehandeling. Als de patiënt slaapt brengt de KNO-arts een speciale buis in de keel om de stembanden goed in beeld te brengen. Hierbij worden de tanden beschermd met een speciaal bitje. Met behulp van de operatiemicroscoop en micro-instrumentarium wordt de afwijking aan de stemband verwijderd. Het weefsel wordt in de regel voor onderzoek opgestuurd.

Na de operatie

Na de operatie is het belangrijk om de stem twee volle dagen geheel niet te gebruiken voor de genezing van de wond. Dit noemen we stemrust. De vier weken erna wordt geadviseerd de stem zo min mogelijk te belasten (zie hierna). U mag alles eten en drinken. Er kan de eerste dagen na de operatie een spoortje bloed bij het slijm of speeksel zitten, dat is normaal. De keel kan wat rauw aanvoelen, maar de pijn is in de regel met paracetamol goed te onderdrukken. Na enkele weken ziet de KNO-arts u terug ter controle, het verdere vervolgtraject wordt individueel bepaald.

Risico’s van de operatie

De risico’s van de operatie zijn erg klein. Ondanks de gebitbeschermer kan er bij hoge uitzondering een beschadiging van het gebit optreden en ook kan het zijn dat de stem niet zoveel verbetert als gehoopt.

Wat kunt u zelf doen bij stemproblemen?

• Niet roken; dit is altijd slecht voor de stembanden.
• Door uw neus ademen en voldoende water of ander vocht drinken; als uw slijmvlies uitdroogt, is het kwetsbaar.
• De stem niet forceren wanneer u flink verkouden bent.
• Niet kuchen, schrapen, fluisteren en schreeuwen.
• Rustig spreken; als u te gehaast spreekt, heeft u geen tijd om uw stembanden op de juiste manier te gebruiken.

FINANCIËLE ASPECTEN

Deze informatie betreft de verzekering en vergoeding van uw behandeling. Heeft u een verwijzing van uw huisarts? Dan dekt uw zorgverzekering 60%-100% van uw behandeling. Wij vergoeden de resterende 40% – 0% voor u. U betaalt dus niets extra’s.

Vragen of suggesties?

Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen, neem dan contact op via telefoonnummer: 020 238 8800.

Bent u van mening dat bepaalde informatie ontbreekt of onduidelijk is, heeft u opmerkingen over deze brochure of over de gang van zaken tijdens het onderzoek die nuttig kunnen zijn, dan vernemen wij het graag. Volgende patiënten kunnen hier baat bij hebben.

Ons privacyreglement vindt u ophttp://www.acibademimc.com/over-onsonder Privacy & klachten. Hier vindt u informatie over de mogelijkheid tot het melden van onveilige situaties (waaronder (bijna-)incidenten); klachten en/of claims;

Bij complicaties kunt u de kliniek (buiten) werktijden op onderstaande noodnummer bereiken: 06-214 66 796

Wat ik nog wil weten:

…

…

…

 

Versie: november 2020