Otosclerose

Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over de aandoening otosclerose en de operatieve behandeling stapedotomie.

Wat is otosclerose?

Otosclerose is een progressieve ziekte die iemand langzaam slechthorend maakt. Het gehoorverlies kan zich bij otosclerose in één of beide oren voordoen. De gevolgen voor de dagelijkse communicatie kunnen groot zijn. De oorzaak is overmatige botwoekering of botgroei op en rondom het derde gehoorbeentje, de stijgbeugel of stapes, in het middenoor. Het gevolg van deze aandoening is dat de beweeglijkheid van de stijgbeugel langzaam afneemt. De stijgbeugel kan daardoor minder geluid voortgeleiden en dat zorgt ervoor dat het gehoor minder wordt. Hoe otosclerose begint en waarom bepaalde mensen het krijgen weten we niet en voorkomen is dan ook onmogelijk. Vaak is behandeling mogelijk, zodat het gehoor verbetert. Er bestaat echter geen medicijn dat otosclerose kan voorkomen of een vroegtijdig halt kan toeroepen.

Vormen van otosclerose

1. Van de stijgbeugel
   Beginnende otosclerose is te herkennen aan een wittig brokje op de stijgbeugel. Als de otosclerose jarenlang ongestoord zijn gang zou gaan, zou de stijgbeugel zelfs helemaal overwoekerd worden door bot. Een andere naam voor otosclerose is ‘otospongeose’. Die term verwijst naar de slechter wordende kwaliteit van het bot. Het scleroserende proces – ofwel het hard worden van het bot – treedt pas later op.
2. Van het slakkenhuis
   In zeer uitzonderlijke gevallen tast de otosclerose niet de stijgbeugel aan, maar het slakkenhuis. Dan is er geen sprake van een geleidingsgehoorverlies, maar van een zenuwgehoorverlies. We spreken dan van cochleaire otosclerose. In dat geval zijn er twee mogelijkheden: iemand krijgt een hoortoestel of er wordt een cochleair implantaat geplaatst.
3. Van slakkenhuis en stijgbeugel
   Er komt ook otosclerose voor waarbij stijgbeugel en slakkenhuis zijn aangedaan. Er is dan sprake van een geleidingsgehoorverlies, maar ook van een zenuwgehoorverlies.

Behandelmogelijkheden

Wat te doen als een KNO-arts geconstateerd heeft dat er sprake is van otosclerose? Er zijn verschillende mogelijkheden:

1. Afwachten
   Een mogelijkheid is om af te wachten. Het gehoorverlies kan nog te beperkt zijn. Otosclerose mag niet in z’n allereerste stadium worden geopereerd, want dan heeft de patiënt nog weinig last. Ook is er een grotere kans dat de operatie in een vroeg stadium een minder goed resultaat geeft.
2. Hoortoestel
   Voor mensen die niet geopereerd willen worden, is een hoortoestel een mogelijkheid. Soms wordt bij te opereren otosclerose eerst een hoortoestel geprobeerd. Veel otosclerose-patiënten zijn echter niet zo tevreden over een hoortoestel. Ze vinden het geluid onnatuurlijk of hebben cosmetische bezwaren.
3. Operatie
   Als afwachten en een hoortoestel geen oplossing (meer) bieden, kan een operatie bij ‘stijgbeugel-otosclerose’ worden overwogen. Bij deze operatie wordt de stijgbeugel geheel of gedeeltelijk vervangen, zodat de geluidstrillingen weer beter door de gehoorbeenketen worden doorgegeven aan het slakkenhuis en een patiënt weer beter gaat horen. Bij otosclerose van stijgbeugel en slakkenhuis kan het betekenen dat een hoortoestel nog steeds nodig blijft. Een operatie heeft geen zin als er otosclerose bestaat van alleen het slakkenhuis.

Middenoorinspectie en stapedotomie

In onze kliniek wordt deze operatie uitgevoerd in dagbehandeling, onder volledige narcose.

Begin van de operatie

Om te beginnen wordt bij het trommelvlies in de gehoorgang een insnijding gemaakt. Het trommelvlies wordt dan ‘omgeklapt’ en het middenoor geopend. De KNO-arts test de beweeglijkheid van de gehoorbeentjes om de diagnose otosclerose definitief te bevestigen. De ligging van de aangezichtszenuw wordt vastgesteld om beschadiging te voorkomen. Met micro-instrumentarium wordt de stijgbeugel losgemaakt. Het aanbeeld en de hamer liggen nu vrij van de vastzittende stijgbeugel en bewegen weer als er op gedrukt wordt.

Stijgbeugelvervanging

Stapedotomie: het gedeeltelijk vervangen van een vastzittende stijgbeugel. De twee pootjes en het kopje van de stijgbeugel worden door de KNO-arts verwijderd. De voetplaat (de onderkant van de stijgbeugel) blijft intact. In deze voetplaat wordt een klein gaatje (0,6 – 0,7 mm) gemaakt, wat aanzienlijk kleiner is dan de voetplaat zelf. Hierin past de prothese precies.

Prothese
De prothese (de vervanging van de stijgbeugel) is een titanium zuigertje; ook wel piston genoemd. De bovenkant van de prothese wordt vastgemaakt aan het lange been van het aanbeeld. De diameter van deze prothese kan variëren van 0.3 – 0.6 mm. Deze prothese kan na plaatsing als een zuigertje vrij op en neer bewegen en zo de geluidstrillingen weer overbrengen naar het slakkenhuis.

Na de operatie

Als de operatie achter de rug is, zijn er in principe geen belemmeringen meer voor de patiënt. Voorzichtigheidshalve wordt meestal een genezingsperiode van zes weken in acht genomen (nog niet tillen en sporten bijvoorbeeld), maar daarna heeft een geopereerde patiënt alle bewegingsvrijheid.

Bijwerkingen van een operatie

Bijna 95% van de patiënten, die een otosclerose-operatie ondergaan zijn zeer tevreden. Er kunnen wel nadelige effecten optreden in de eerste fase na de operatie. Deze zijn vrijwel altijd van voorbijgaande aard.

Duizeligheid

De eerste dagen na de operatie is enige onzekerheid bij het lopen normaal. Duizeligheid na het plotseling bewegen van het hoofd kan nog enkele weken blijven bestaan. In uitzonderlijke gevallen houdt de duizeligheid langer aan.

Smaak

De eerste weken na de operatie zijn smaakstoornissen niet ongebruikelijk (de smaakzenuw loopt deels door het middenoor). 16% van de patiënten houdt deze klacht langer. Maar na een jaar zijn ook zij klachtenvrij.

Gehoorverlies

Bij ongeveer drie procent van de patiënten neemt het gehoorverlies toe door een complicatie in het genezingsproces. In één procent van de gevallen is dit gehoorverlies zo groot dat een hoortoestel niet meer voldoet.

Oorsuizen

Als het gehoor minder is geworden na de operatie kan het oorsuizen, als dit al aanwezig was, toenemen. In enkele gevallen ontstaat oorsuizen na de operatie. Maar soms neemt het juist af.

Trommelvliesperforatie

Bij minder dan één procent ontstaat een gaatje in het trommelvlies.

Verdere achtergrondinformatie over otosclerose

• De aandoening komt bij 0,8 à 1,1% van de witte bevolking voor en gemiddeld tweemaal zo vaak bij vrouwen als bij mannen.
• Bij de zwarte bevolking komt otosclerose veel minder vaak voor. De reden hiervoor is niet bekend.
• Er zijn in Nederland jaarlijks naar schatting 1000 à 1500 nieuwe gevallen van otosclerose.
• Meestal manifesteert otosclerose zich bij mensen die tussen 20 en 40 jaar oud zijn.
• Otosclerose komt bij ongeveer zeventig procent van de patiënten aan twee kanten voor.
• Een opvallend kenmerk is dat het proces van otosclerose zich kan versnellen bij vrouwen die zwanger zijn: bij twintig tot veertig procent van hen doet zich een versnelling van de ziekte voor. Ook hiervoor is geen sluitende verklaring.
• Leden van één familie waarin otosclerose vaker voorkomt, hebben gemiddeld een grotere kans op de ziekte dan anderen. Maar de exacte mate van overerving is nog niet bekend, noch de reden hiervan.
• Otosclerose komt minder vaak voor in landen waar veel fluor in het water zit.

FINANCIËLE ASPECTEN

Deze informatie betreft de verzekering en vergoeding van uw behandeling. Heeft u een verwijzing van uw huisarts? Dan dekt uw zorgverzekering 60%-100% van uw behandeling. Wij vergoeden de resterende 40% – 0% voor u. U betaalt dus niets extra’s.

Vragen of suggesties?

Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen, neem dan contact op via telefoonnummer: 020 238 8800.

Bent u van mening dat bepaalde informatie ontbreekt of onduidelijk is, heeft u opmerkingen over deze brochure of over de gang van zaken tijdens het onderzoek die nuttig kunnen zijn, dan vernemen wij het graag. Volgende patiënten kunnen hier baat bij hebben.

Ons privacyreglement vindt u op http://www.acibademimc.com/over-ons onder Privacy & klachten. Hier vindt u informatie over de mogelijkheid tot het melden van onveilige situaties (waaronder (bijna-)incidenten); klachten en/of claims;

Bij complicaties kunt u de kliniek (buiten) werktijden op onderstaande noodnummer bereiken: 06-214 66 796

Wat ik nog wil weten:

…

…

…

 

Versie: november 2020